(Frescobaldi 1.x User Guide)

Frescobaldi handleiding

Frescobaldi is een eenvoudige maar krachtige editor voor LilyPond bladmuziek documenten. Deze handleiding is geschreven door Wilbert Berendsen en documenteert Frescobaldi versie 2.0.5.

Vertaald door Wilbert Berendsen.

Hulp verkrijgen in Frescobaldi

In veel dialogen kunt u de Help-knop (F1) gebruiken. Veel items in de interface hebben ook "Wat is dit"-informatie die wordt weergegeven door op Shift+F1 te drukken of Help→Wat is dit te kiezen.

Inhoudsopgave

Inleiding

⬀LilyPond is een open-source muziekgravure-programma, dat bladmuziek van hoge kwaliteit produceert uit relatief eenvoudige tekstinvoerbestanden. Deze tekstbestanden kunnen met elke teksteditor worden aangemaakt, waarna LilyPond de bestanden leest en een fraaie gravure creëert, normaal gesproken in PDF-formaat.

Frescobaldi is ontworpen om het bewerken van LilyPond muziekbestanden sneller en gemakkelijker te maken. Het blijft echter noodzakelijk de LilyPond invoertaal te leren doorgronden. Als u het gedeelte Aan de slag leest in deze handleiding, zult u ook al wat LilyPond basiskennis opdoen.

Daarna kunt u verder gaan met de Learning Manual van ⬀LilyPond's uitstekende online documentatie.

Aan de slag

Het standaardscherm van Frescobaldi toont een tekstdocument aan de linkerzijde en de muziekweergave aan de rechterzijde.

Voer in de tekstweergave wat LilyPond-code in, zoals dit:

\relative c'' {
  \time 7/4
  c2 bes4 a2 g a bes4 a( g) f2
}
\addlyrics {
  Join us now and share the soft -- ware!
}

Klik dan op de lelie-knop in de werkbalk of druk op Ctrl+M. Als alles goed is start LilyPond nu en verwerkt uw bestand. Onderaan het scherm kunt u de voortgang van LilyPond volgen. Als u geen fouten gemaakt hebt zal er een PDF-bestand worden aangemaakt dat wordt weergegeven in de Muziekweergave:

De muziekweergave heeft veel mogelijkheden:

Als uw partituur voltooid is, wordt het aanbevolen om LilyPond nog een keer te starten met aanklikbare noten uitgeschakeld: menu LilyPond→Graveren (publicatie). Dit resulteert in veel kleinere PDF-bestanden.

Als LilyPond niet start, kijk of LilyPond correct geïnstalleerd is en dat het commando in de PATH omgevingsvariabele van uw besturingssysteem is ingesteld. Indien nodig kunt u het volledige pad naar LilyPond instellen onder Bewerken→Voorkeuren→LilyPond-voorkeuren.

Als LilyPond fouten in uw document tegenkomt worden deze in de log weergegeven en Frescobaldi markeert de regels waar de fouten werden gevonden. Klik op de foutmeldingen of druk op Ctrl+E om meteen naar de fout te gaan. Als u nog eens op Ctrl+E drukt gaat u naar de volgende fout. Als u LilyPond opnieuw start worden de foutmarkeringen weer verwijderd. U kunt ook handmatig de foutmarkeringen verwijderen met de optie Beeld→Foutmarkeringen verwijderen.

Partituur opzetten

De Score Wizard (Ctrl+Shift+N) in Gereedschap→Nieuwe partituur maken... is ontworpen om snel een LilyPond partituur op te zetten.

In het eerste tabblad, Titels en koppen, kunt u informatie zoals titels invoeren.

In het tweede tabblad, Partijen, kunt u uw partituur samenstellen uit vele beschikbare partijen. Dubbelklik een partij om deze aan uw partituur toe te voegen (of klik Toevoegen). Selecteer de partij in de partituurlijst om de partij naar wens in te stellen. Veel partijen, vooral Koor, hebben zeer krachtige instellingen om de partij op te zetten zoals u het wilt.

In het derde tabblad, Partituur-instellingen, kunt u algemene eigenschappen en voorkeuren aangeven.

Klik de knop Vooruitblik om een weergave te zien met wat voorbeeldmuziek ingevuld. Klip de knop OK om de aangemaakte LilyPond-partituur naar de editor te kopiëren.

Meerdelige werken

Een speciale en krachtige functie van het Partijen tabblad ligt verstopt in de "Containers" categorie in de partijlijst.

Deze categorie bevat de Score, Book en Bookpart typen, waarmee meerdelige stukken kunnen worden samengesteld of zelfs boeken. U kunt Score, Bookpart of Book typen aan de partituur toevoegen. Deze kunnen ook genest worden: een Score kan in een Bookpart of Book, maar een Book kan niet in een Bookpart of Score.

Daarna kunt u de muziekpartijen toevoegen. ALs u meerdere delen of stukken wilt met precies dezelfde partijen, dan kunt u volstaan met het toevoegen van de partijen bovenaan de partituur, en daarna de Scores, zonder partijen aan de Scores toe te voegen. Alle Scores zullen dan de partijen uit de partituur gebruiken.

De muziekweergave

De muziekweergave toont het PDF-document aangemaakt door LilyPond.

Als LilyPond gestart was in vooruitblik-modus (d.w.z. met Point & Click ingeschakeld), bevat het PDF-document aanklikbare koppelingen voor elk muziekobject, die wijzen naar de definitie van het object in het brondocument.

De muziekweergave gebruikt deze informatie om slimme, twee-weg integratie met het brondocument te bieden:

U kunt ook de weergave instellen:

U kunt muziek direct uit de PDF-weergave naar een rasterafbeelding kopiëren: Houd Shift ingedrukt en speel een rechthoekige selectie (of gebruik de rechter muisknop) en druk dan op Ctrl+Shift+C of selecteer Bewerken→Naar afbeelding kopiëren... om de geselecteerde muziek naar het klembord, een bestand of een andere applicatie te slepen.

Zie ook: Op de plaats bewerken, Na het graveren van een partituur toont de weergave geen muziek

Ander gereedschap

Enkele andere belangrijke hulpmiddelen volgen hieronder.

Het Quick Insert-paneel

Met de gereedschappen in het Quick Insert-paneel kunt u allerlei muzieksymbolen aan de huidige noot of de geselecteerde muziek toevoegen.

De Richting selectieknop bepaalt of articulaties, dynamische tekens of boogjes in een neutrale positie worden geplaatst (bijv. bepaald door stokrichting) of boven of onder de balk door een -, ^ of _ teken ervoor te plaatsen.

Klik op een tab om een categorie te selecteren. U kunt bladeren door alle tabs met Control (of ⌘) en het muiswiel. Alle knoppen in het Quick Insert-paneel hebben instelbare sneltoetsen; u kunt deze aanpassen door rechts te klikken op een knop.

Articulaties

Deze muzieksymbolen kunnen aan een noot, rust of een geselecteerd bereik worden toegevoegd. Als u ze aan een selectie toevoegt worden rusten overgeslagen. Als er geen tekst geselecteerd is springt de cursor vanzelf naar de volgende noot, rust of het volgende akkoord.

Als Korte notatie is ingeschakeld zal Frescobaldi korte tekens gebruiken indien beschikbaar (bijvoorbeeld -. in plaats van -\staccato).

Dynamische tekens

Dynamische tekens kunnen ook aan noten of rusten worden toegevoegd. Als u een muziekbereik selecteert kunt in spanners toevoegen die automatisch afsluiten op de laatste noot, rust of het laatste akkoord. Als u daarna een teken aanklikt, vervangt dat de afsluiter.

Spanners

Hiermee kunt u arpeggio's, glissando's en andere spanners zoals bogen, fraseringsbogen, handmatige waardestrepen of trillers toevoegen.

Arpeggio's en glissando's gelden alleen voor de huidige noot; er hoeft geen muziek te zijn geselecteerd. De bogen, waardestreep of de triller gelden voor de huidige noot en de volgende als er geen muziek geselecteerd is, of voor de eerste en de laatste noot of akkoord in de selectie.

Maatstrepen

Hiermee kunt u verschillende soorten maatstrepen en ademhalingstekens invoegen.

Knipsels

Met de knipselmanager kunt u vaak gebruikte stukjes tekst, "knipsels" genaamd, opslaan en eenvoudig in de teksteditor plakken.

De knipselmanager wordt geactiveerd via het menu Invoegen→Knipsels... of door op Ctrl+T te drukken.

U kunt zoeken naar knipsels door door de lijst te bladeren of enige tekens in het zoekvak te typen. Knipsels kunnen ook een sneltoets hebben die ze direct toepast. Sommige knipsels hebben een speciale mnemonic (korte naam) die u kunt typen in het zoekvak om het knipsel te selecteren. Als u daarna op Enter drukt wordt het knipsel direct toegepast en de knipselmanager weer verborgen.

Voeg nieuwe knipsels toe met Ins. Bewerk het huidige knipsel met F2. Verwijder geselecteerde knipsels met Ctrl+Del. Waarschuwing: deze actie kan niet ongedaan worden gemaakt!

Knipsels kunnen ook worden weergegeven in het menu (zie Knipsel-editor). Tenslotte zijn er ook knipsels die geselecteerde tekst kunnen meenemen of veranderen. Sommige knipsels doen dit door speciale variabelen te gebruiken, terwijl andere in feite kleine scripts zijn, geschreven in Python.

Knipsel-editor

Hier kunt u de tekst van het knipsel bewerken.

Als u de eerste regel(s) start met '-*- ' (let op de spatie), definieert de rest van deze regels variabelen zoals naam:waarde; of eenvoudig naam;. Deze variabelen veranderen het gedrag van het knipsel. De volgende variabelen kunnen worden gebruikt:

menu
Plaats het knipsel in het menu Invoegen, gegroepeerd op de (optionele) waarde.
template
Plaats het knipsel in het menu Bestand→Nieuw van sjabloon, gegroepeerd op de (optionele) waarde. Wanneer het knipsel wordt toegepast via dat menu, wordt het in een nieuw, leeg document ingevoegd.
name
De mnemonic om het knipsel te selecteren.
indent: no;
De tekst niet automatisch inspringen na het knipsel te hebben toegepast.
icon
Het pictogram dat in de knipsellijst en het menu wordt afgebeeld.
symbol
Het symbool dat in de knipsellijst of het menu wordt afgebeeld. Symbolen zijn pictogrammen die de standaard tekstkleur gebruiken en te vinden zijn in 'frescobaldi_app/symbols'.
python
Het knipsel uitvoeren als een Python script. Zie Python knipsels.
selection
Een of meer van de volgende woorden (gescheiden door komma's of spaties): yes: Er moet tekst geselecteerd zijn. strip: Verandert de selectie zodat witruimte erbuiten valt. keep: Selecteert alle ingevoegde tekst.

De andere regels van het knipsel definiëren de tekst die moet worden ingevoegd. Hier kunt u ook variabelen gebruiken, voorafgegaan door een $. Een dubbele $ wordt vervangen door een enkele. De volgende variabelen worden herkend:

$ANCHOR
Selecteert tekst van hier tot aan de positie opgegeven met de $CURSOR variabele.
$CURSOR
Verplaatst de tekstcursor hier na invoegen.
$DATE
De huidige datum in JJJJ-MM-DD formaat.
$DOCUMENT_NAME
De naam van het huidige document.
$FILE_NAME
De volledige lokale bestandsnaam van het huidige document.
$FRESCOBALDI_VERSION
De versie van Frescobaldi.
$LILYPOND_VERSION
De versie van het standaard LilyPond programma.
$SELECTION
De geselecteerde tekst indien beschikbaar. Indien niet, wordt de tekstcursor hier geplaatst.
$URL
De URL van het huidige document.
Python knipsels

Python knipsels kunnen de variabele text uitlezen en veranderen. Deze variabele bevat de op dit moment geselecteerde tekst (kan een lege tekenreeks zijn).

U kunt text instellen op een tekenreeks of een lijst van tekenreeksen.

Andere variabelen die kunnen worden gebruikt:

state
Een lijst van namen die het type text omschrijven waar de cursor is.
cursor
De huidige QTextCursor, waarmee u toegang hebt tot het document. Verander het document echter niet via de cursor.
CURSOR
Als u text instelt op een lijst in plaats van een tekenreeks, kunt u deze waarde gebruiken om de plaats aan te geven waar de tekstcursor zal worden neergezet na het invoegen van het knipsel.
ANCHOR
Als u text instelt op een lijst in plaats van een tekenreeks, kunt u deze waarde gebruiken, samen met CURSOR, om het te selecteren bereik van tekst aan te geven na het invoegen.
main
Als u een functie definieert met deze naam, wordt hij (zonder argumenten) aangeroepen, in plaats van het invoegen van de tekst in de text variabele. In dit geval kunt u het document aanpassen via de cursor.
Een knipselbibliotheek bijhouden

Om een bepaalde groep knipsels als een bibliotheek bij te houden kunt u natuurlijk de namen met een speciaal woord laten beginnen. Maar het is handiger om hiervoor een knipselvariable te gebruiken.

Het wordt aanbevolen om de "set" variabele te gebruiken en deze in te stellen op de naam van de bibliotheek waar het knipsel bij moet behoren.

Dan kunt u in de knipselmanager eenvoudig alle bij elkaar horende knipsels selecteren door :set naam in te toetsen, waarbij "naam" staat voor de naam die u wilt gebruiken. En dan kunt u bijvoorbeeld de knipsels exporteren naar een XML-bestand om deze met anderen te delen.

Knipsels importeren en exporteren

Knipsels kunnen worden geïmporteerd van en geëxporteerd naar XML-bestanden.

Om knipsels te exporteren, selecteer ze in the knipselmanager of filter de knipsels via de zoekbalk en selecteer er geen een, zodat alle zichtbare knipsels worden geëxporteerd. Exporteer de knipzels door Menu→Exporteren... te kiezen, en dan een bestandsnaam in te voeren, bij voorkeur eindigend in .xml.

Om knipsels te importeren, selecteer Menu→Importeren... en kies het bestand dat u wilt importeren. U kunt ook bestanden naar de knipselmanager slepen. Een dialoog wordt dan weergegeven waar u de knipsels kunt selecteren die u uit het bestand wilt importeren.

Het XML-formaat van de knipselbibliotheken is eenvoudig en gedocumenteerd in het XML-bestand.

Toonhoogte bewerken

Frescobaldi biedt de volgende functies om toonhoogtes aan te passen, alle in het menu Gereedschap→Toonhoogte:

Taal voor nootnamen
Verandert de taal voor nootnamen voor het hele document of een selectie.
Relatieve muziek omzetten naar absoluut
Zet alle \relative muziek om naar absolute toonhoogten. Houdt rekening met octave-checks maar verwijdert deze uiteraard ook.
Absolute muziek omzetten naar relatief
Verandert alle bovenste muziekexpressies naar \relative zodra er een noot in gevonden wordt. Als u aparte sub-expressies relatief wilt maken kan het nodig zijn om muziek te selecteren vanaf de eerste sub-expressie zodat bovenliggende accollades-openen niet worden gezien.
Transponeren

Voor het transponeren van muziek dient u twee absolute toonhoogten op te geven om het interval te bepalen waarover de muziek moet worden getransponeerd. De toonhoogtes mogen ook octaaftekens bevatten, en moeten worden ingevoerd in dezelfde taal als het document gebruikt.

De muziek wordt dan getransponeerd van de eerste toonhoogte naar de tweede, precies als het \transpose LilyPond commando het zou doen.

Waneer u bijvoorbeeld een kleine terts naar boven wilt transponeren voert u in:
c es

Om een grote secunde naar beneden te transponeren kunt u invoeren:
c bes,

of:
d c

Het is ook mogelijk de transponeerfunctie te gebruiken om een stuk muziek bijvoorbeeld van cis naar des om te zetten of om kwarttonen te gebruiken als deze in de gebruikte taal voor nootnamen voorhanden zijn.

De transponeerfunctie kan zowel relatieve als absolute muziek transponeren en handelt toonsoortaanduidingen, chordmode en octave-checks daarbij ook correct af.

Ritme bewerken

De ritmefuncties in Frescobaldi passen de duur van noten, akkoorden, rusten, etc. aan. Met deze functies, alle in menu Gereedschap→Ritme, is het mogelijk om de lengte van noten te verdubbelen of halveren, stip toe te voegen of verwijderen of de schaling te verwijderen.

Ook is het mogelijk de manier waarop het ritme wordt ingevoerd aan te passen: voor elke noot (expliciet), of alleen wanneer de tijdsduur verandert (impliciet). Sommige gebruikers geven misschien de voorkeur aan de optie "impliciet per regel", die altijd de tijdsduur aangeeft voor de eerste noot, rust of het eerste akkoord op een regel.

De laatste drie menucommando's kunnen een ritme kopiëren of plakken, of een ritme toepassen dat in een dialoog wordt opgegeven.

In de dialoog "Ritme toepassen" kunt u een aantal tijdsduren aangeven, bijvoorbeeld:

4. 8 4 16 16 8 2

Deze worden dan, steeds herhaald, toegepast op een geselecteerd bereik.

Liedteksten

Frescobaldi kan automatisch afbreektekens ' -- ' in teksten plaatsen om deze als liedteksten bruikbaar te maken. Hierbij worden afbreekbestanden gebruikt van OpenOffice, Scribus, etc.

Om deze functie te gebruiken selecteert u eerst de tekst die u in syllabes wilt verdelen. Druk daarna op Ctrl+L of kies Gereedschap→Liedteksten. In die dialoog die daarop verschijnt kiest u de taal. Klik OK of druk op Enter om het afbreken te laten plaatsvinden.

Een kleine beperking is dat afbreekbestanden van tekstverwerkers vaak niet willen afbreken direct na de eerste letter (bijvoorbeeld: 'a -- men'), omdat dat er in gewone teksten niet fraai uitziet. Het kan dus zijn dat u bij sommige woorden nog handmatig de afbreektekens moet toevoegen.

Er is ook een commando om afbreektekens te verwijderen. Dit kan handig zijn als u een couplet liedteksten heeft dat u als gewone markup onder de muziek wilt weergeven. Onder Bewerken→Voorkeuren kunt u een lijst van directories opgeven waar Frescobaldi zal zoeken naar afbreekbestanden.

De editor

Hier passeren de functies van de editor de revue, hoe bijvoorbeeld het automatisch inspringen in te stellen, zoeken en vervangen te gebruiken, etcetera.

Zoeken en vervangen

In het menu Bewerken kunt u de commando's Zoeken (Ctrl+F) en Vervangen (Ctrl+H) vinden; deze openen een klein venster onderaan de tekstweergave. Er kan gezocht worden naar platte tekst of met behulp van reguliere expressies.

Reguliere expressies zijn geavanceerde zoekteksten die tekens bevatten die met verschillende tekens in het document kunnen overeenkomen. Het is ook mogelijk om bij het vervangen van tekst stukken van de zoektekst opnieuw te gebruiken.

In de reguliere expressies zoekmodus hebben sommige tekens een speciale betekenis:

*
voorafgaande groep of teken mag nul or meer keer achter elkaar voorkomen
+
voorafgaande groep of teken mag 1 of meer keer achter elkaar voorkomen
?
voorafgaande groep of teken mag 0 of 1 keer achter elkaar voorkomen
[ ]
komt overeen met 1 van de gegeven tekens
( )
groepeert tekens. De tekens worden ook bewaard en kunnen teruggeplaatst worden in de vervangtekst door tekens als \1, \2 etcetera, te gebruiken.
\\ \n \t \s \d \w
komt repectievelijk overeen met een backslash, een newline, een tab, een witruimte-teken, een cijfer, een alfanumeriek teken.

Een uitvoerige behandeling van reguliere uitdrukkingen kan worden gevonden in de ⬀Python documentatie.

Document-variabelen

Document variabeles zijn variabelen die het gedrag van Frescobaldi beïnvloeden. Ze kunnen worden gezet in de eerste of laatste vijf regels van een document. Als een regel '-*-' bevat, probeert Frescobaldi in de rest van de regels variabele-definities te vinden in de vorm van naam: waarde;.

De volgende variabelen worden herkend:

mode: modus;
Forceert de modus, één van lilypond, html, texinfo, latex, docbook of scheme. Standaard automatische modus-herkenning.
master: Bestandsnaam;
Compileert een ander LilyPond document in plaats van het huidige.
output: naam;
Zoekt naar uitvoerdocumenten (PDF, MIDI, etc) die met de opgegeven naam (of lijst van namen met komma's ertussen) beginnen. Meer informatie.
coding: tekenset;
Een andere tekenset gebruiken dan standaard UTF-8.
version: versie;
De LilyPond-versie die u wilt gebruiken, kan worden gebruikt voor niet-LilyPond documenten.
tab-width: nummer;
De breedte van een tab-teken, standaard 8.
indent-tabs: yes/no;
Wel of geen tabs in het inspringen gebruiken, standaard no.
document-tabs: yes/no;
Wel of geen tabs elders in het document gebruiken, standaard yes.
indent-width: nummer;
Het aantal spaties voor elk inspring-niveau, standaard 2.

U kunt document-variabelen in commentaar plaatsen.

De "output" document-variabele

Als u deze variabele instelt worden de bestandsnamen voor de uitvoerdocumenten niet automatisch bepaald, maar zal Frescobaldi uitvoerdocumenten (PDF, MIDI, etc) met de opgegeven basisnaam, or met komma's gescheiden lijst van namen proberen te vinden.

Als een naam eindigt met een directory-scheidingsteken, zullen uitvoerbestanden in de opgegeven directory worden weergegeven.

Alle namen zijn relatief ten opzichte van de bestandsnaam van het document.

Bijvoorbeeld:

\version "2.14.2"
% -*- output: pdfs/;
\book {
  \bookOutputName #(string-append "pdfs/" some-variable)
  \score {
    \relative c' {
      c d e f g
    }
  }
}

U kunt deze variabele instellen als het automatisch bepalen door Frescobaldi te lang duurt (omdat het hele document en alle ge-include documenten worden doorzocht naar LilyPond commando's die de output-naam opgeven, zoals \bookOutputName, etc); of als het automatisch bepalen niet lukt doordat gecompliceerde LilyPond code wordt gebruikt.

Sessies

Een sessie is in feite een lijst van geopende bestanden. Op elk moment kunt u Sessie→Opslaan of Sessie→Nieuw kiezen om de lijst van geopende documenten onder een bepaalde naam op te slaan.

Als u van sessie wisselt worden eerst alle huidige documenten gesloten en daarna de documenten van de andere sessie geopend.

In de sessie-eigenschappen dialoog kunt u kiezen of de lijst van geopende documenten altijd moet worden opgeslagen, of alleen wanneer u de sessie aanmaakt (of opslaat via Sessie→Opslaan). Dit kan handig zijn als u wilt dat de lijst van documenten in de sessie steeds hetzelfde blijft, ook al opent en sluit u soms documenten terwijl u werkt.

U kunt ook een standaardmap voor de sessie opgeven.

Zie ook: Algemene voorkeuren

Voorkeuren

In de dialoog Voorkeuren (onder Bewerken→Voorkeuren) kunt u veel aspecten van Frescobaldi en LilyPond instellen.

Algemene voorkeuren

Onder Algemene voorkeuren, kunt u instellen in welke taal Frescobaldi's gebruikersinterface is vertaald, welke grafische stijl u wilt gebruiken, en of u de ingebouwde Tango icoonset wilt gebruiken of de icoonset van het besturingssysteem.

Taal en stijl veranderen direct, maar de nieuwe icooninstellingen worden pas na een herstart van Frescobaldi van kracht.

Onder Als Frescobaldi zonder argumenten wordt gestart, kunt u instellen welke sessie wordt geladen als Frescobaldi wordt gestart zonder bestandsnaam. U kunt kiezen om altijd met één leeg document op te starten, met de laatstgebruikte sessie of met een specifieke sessie. Zie ook Sessies.

Onder Bij het opslaan van documenten, kunt u kiezen wat er gedaan moet worden als een document wordt opgeslagen, zoals bijvoorbeeld de cursorpositie en gemarkeerde regels onthouden of een veiligheidskopie achterladen (met een ~ toegevoegd). Ook kunt u een standaardmap opgeven waar u uw documenten in bewaart.

LilyPond-voorkeuren

Hier kunt u instellen hoe LilyPond gestart wordt als u uw document graveert.

Als u verschillende versies van LilyPond geïnstalleerd hebt, kunt u deze hier opgeven, en Frescobaldi zo instellen dat automatisch de juiste versie wordt gekozen, gebaseerd op het versienummer dat het document opgeeft (meer info).

U kunt ook instellen hoe LilyPond wordt gestart. Zie de knopinfo bij de instellingen voor meer informatie.

Tenslotte kunt u een lijst van directories opgeven waar het LilyPond \include-commando bestanden moet zoeken.

MIDI-instellingen

Hier kunt u Frescobaldi's MIDI instellingen aanpassen.

U kunt instellen naar welke MIDI-poort moet worden afgespeeld. Als er geen poortnamen zichtbaar zijn in de uitklapknop kan het nodig zijn om een hardware MIDI synthesizer aan te sluiten, of een software-synthesizer te starten zoals TiMidity of Fluidsynth. Onder Linux moet de synthesizer beschikbaar zijn als een ALSA MIDI-device.

Als u een synthesizer heeft met meerdere poorten kunt u hier de eerste letters opgeven, zodat Frescobaldi automatisch de eerst beschikbare gebruikt.

Tenslotte, wanneer u een software-synthesizer gebruikt, is het aanbevolen de optie Ongebruikte MIDI-uitvoer sluiten te gebruiken.

Indien ingeschakeld, zal Frescobaldi ongebruikte MIDI-uitgangen na een minuut sluiten.

Dit kan helpen om systeembronnen vrij te maken die anders gebruikt zouden worden door een software MIDI-synthesizer, en zodoende batterij-vermogen te sparen.

Een neveneffect is dat als u een MIDI-bestand langdurig pauzeert en dan verder afspeelt, de instrumenten teruggezet zijn naar de standaard piano (instrument 0). In dat geval kunt u het bestand vanaf het begin afspelen om de instrumenten weer correct te horen.

Hulpprogramma's

In deze pagina kunt u commando's invoeren om verschillende typen bestanden te openen. $f wordt vervangen door de bestandsnaam, $u door de URL. Laat een veld leeg om de standaardinstelling van het besturingssysteem te gebruiken.

Het e-mail commando moet een mailto:-url accepteren. Het commando-prompt commando moet een console-venster openen. De $f-waarde wordt vervangen door de directory van het huidige document.

Paden

Hier kunnen directories worden toegevoegd die hyph_*.dic bestanden bevatten, waarbij de * staat voor verschillende taalcodes.

Deze afbreekwoordenboeken worden door Frescobaldi gebruikt om liedteksten op te splitsen in syllaben.

LilyPond-documentatie

Hier kunt u lokale bestandspaden of URLs voor LilyPond-documentatie toevoegen. Een lokaal pad moet naar een directorie wijzen waar de Documentation map is, of het hele "share/doc/lilypond/html/offline-root" pad.

Als deze niet gevonden worden, wordt een niveau diep gezocht in submappen. Zodoende is het mogelijk om verschillende versies van de LilyPond-documentatie in verschillende submappen te plaatsen, en dat Frescobaldi ze automatisch vindt.

Sneltoetsen

Hier kunt u sneltoetsen voor alle beschikbare commando's instellen. Ook de Knipsels of Quick Insert knoppen die sneltoetsen hebben worden hier weergegeven.

Om een sneltoets te veranderen, selecteer de actie in de lijst en klik de knop Bewerken, of dubbelklik de actie. In de dialoog die verschijnt kunt u maximaal vier verschillende sneltoetsen voor de actie instellen, door de knop in te drukken en de gewenste sneltoetscombinatie aan te slaan.

U kunt een nieuw schema definiëren door op de knop Nieuw te klikken.

Tekst & kleur

Hier kunt u het editor-lettertype instellen (een vaste-breedte-lettertype is aanbevolen) en alle kleuren.

Het eerste item biedt instellingen voor de voorgrond, achtergrond, selectie, de huidige regel, markeringen, de papierkleur in de muziekweergave, enzovoort.

Het tweede item biedt instellingen voor de kleur en andere attributen van de standaard accentueringsstijlen voor bijvoorbeeld een sleutelwoord, variable, waarde, commentaar, etc.

De overige items bevatten de typen tekst die de syntaxis-accentueerder herkent voor de verschillende documenttypen die Frescobaldi ondersteunt. Sommige van deze stijlen erven de instellingen van een algemene stijl. Het is mogelijk om de attributen vet, cursief en onderstreept in te stellen, en ook de kleuren voor voorground, achtergrond en onderstreping.

U kunt een nieuw schema definiëren door op de knop Nieuw te klikken.

Gereedschap

Hier kunt u de instellingen van de diverse gereedschappen wijzigen.

Problemen oplossen

Soms gaat iets anders dan u verwacht; deze sectie kan dan misschien uitkomst bieden.

Na het graveren van een partituur toont de weergave geen muziek

  1. Heeft het \score blok een layout-sectie?

    Als een \score blok een \midi-sectie heeft maar geen \layout-sectie, wordt geen PDF uitvoer aangemaakt.

  2. Gebruikt u een gecompliceerde manier om de uitvoer-bestandsnaam op te geven?

    Frescobaldi is in staat om de uitvoer-bestandsnamen te bepalen door naar de bestandsnaam van het document te kijken en de diverse LilyPond-commando's die de uitvoerbestandsnaam of -achtervoegsel opgeven. Zelfs \include-bestanden worden doorzocht naar commando's als \bookOutputName of \bookOutputSuffix.

    Maar als u meer gecompliceerde Scheme code gebruikt voor het opgeven van bestandsnamen, kan het zijn dat Frescobaldi niet in staat is de uitvoer-bestandsnamen correct te bepalen.

    In dat geval kunt u deze basis-namen opgeven via de output document-variabele.

Zie ook: Document-variabelen

Een MIDI-bestand aanmaken, hoe?

Normaal maakt LilyPond alleen een PDF-bestand aan van de muziek. Om een MIDI-bestand aan te maken dient u de muziek in een \score blok te zetten en daar een \midi blok aan toe te voegen.

Bijvoorbeeld:

\version "2.14.2"

music = \relative c' {
  c4 d e f g2
}

\score {
  \music
  \layout {}
  \midi {}
}

Als u het \layout-blok weglaat zal geen PDF-bestand worden aangemaakt, enkel een MIDI-bestand.

Over Frescobaldi

Frescobaldi is genoemd naar ⬀Girolamo Frescobaldi (1583 – 1643), een Italiaanse organist en componist.

Frescobaldi's homepage is te vinden op ⬀www.frescobaldi.org en er is een mailing-list op frescobaldi@googlegroups.com (⬀meer info).

Dank aan

Frescobaldi's hoofdauteur is Wilbert Berendsen.

Frescobaldi is geschreven in ⬀Python en gebruikt de ⬀Qt4 toolkit.

De muziekweergave is gebaseerd op de ⬀Poppler-bibliotheek van Kristian Høgsberg, Albert Astals Cid en anderen.

De meeste bijgeleverde pictogrammen zijn gemaakt door ⬀Het Tango Desktop-project.

Frescobaldi is vertaald in de volgende talen:

Braziliaans Portugees: Édio Mazera

Duits: Henrik Evers, Georg Hennig, Markus W. Kropp

Frans: Raphaël Doursenaud, Philippe Massart, Valentin Villenave, Yann Collette, David Bouriaud, Ryan Kavanagh

Galicisch: Manuel A. Vázquez

Italiaans: Gianluca D'Orazio

Nederlands: Wilbert Berendsen

Pools: Piotr Komorowski

Russisch: Sergey Poltavski, Artem Zolochevskiy

Spaans: Francisco Vila

Tsjechisch: Pavel Fric

Turks: Server ACİM

Meedoen

Frescobaldi is a ⬀Vrije Software project om een gebruikersvriendelijke editor te maken voor LilyPond-bladmuziek. Het doel is Frescobaldi beschikbaar te maken op alle belangrijke platforms.

Frescobaldi wordt ontwikkeld in een publiek GitHub depot op ⬀github.com/wbsoft/frescobaldi. Daar kunt u de broncode bekijken of verkrijgen en fouten en wensen doorgeven.

U kunt meewerken aan Frescobaldi door het gewoon te gebruiken en fouten en suggesties door te geven. Vertalingen zijn ook welkom. Hoe u nieuwe vertalingen maakt is beschreven in het bestand README-translations in de brondistributie van Frescobaldi. Als u functionaliteit wilt toevoegen vindt u informatie in het bestand README-development.

Geschiedenis van Frescobaldi

Frescobaldi stamt af van LilyKDE, dat een plugin was voor KDE3's editor Kate. LilyKDE was geschreven in Python en kwam uit met Kerst in 2007.

Toen KDE versie 4 werd ontwikkeld was het niet meteen alweer mogelijk om Kate-plugins in Python te schrijven. Dus werd LilyKDE een zelfstandig programma dat de Kate-teksteditor module van KDE gebruikte, en kreeg daarbij de naam Frescobaldi. Nog steeds werd de Okular-part gebruikt om PDF-documenten weer te geven. Frescobaldi 0.7 was de eerste publieke release, met Kerst 2008. Met Kerst 2009 werd versie 1.0.0 vrijgegeven en met Kerst 2010 versie 1.2.0.

Op dat moment werd besloten om niet meer gebruik te maken van de KDE4-bibliotheken en enkel Python en Qt4 te gebruiken, die eenvoudig beschikbaar waren op alle belangrijke besturingssystemen. Frescobaldi 2.0 is compleet van scratch herschreven. De releasedatum is gesteld op Kerst 2011.


Kies LilyPond-versie op basis van document

Als deze optie is ingeschakeld, wordt gezocht naar een LilyPond \version commando of een version document variabele.

Het LilyPond versie-commando ziet er aldus uit:

\version "2.14.0"

De document variabele ziet er zo uit:

-*- version: 2.14.0;

ergens (in een commentaarsectie) in de eerste of laatste 5 regels van het document. Op deze wijze kan de LilyPond-versie ook worden aangegeven in niet-LilyPond documenten zoals HTML, LaTeX, etc.

Als het document een versie aangeeft, wordt de oudst bruikbare LilyPond-versie gekozen. Zo niet, wordt de als standaard ingestelde versie gekozen.

Zie ook: Document-variabelen

Op de plaats bewerken

In deze dialoog kunt u een regel uit het tekstdocument bewerken.

Klik OK of druk op Ctrl+Return om de aangepaste tekst in het document te plaatsen.

U kunt het "Op de plaats bewerken" venster openen door met Shift op een object te klikken in de muziekweergave of door rechts te klikken op het object en Op de plaats bewerken te selecteren.

English, Español, Français, Italiano, Český | Last Modified: 01 mei 2012